ไม่มีโอโซนจะอยู่ได้อย่างไร!! หันมาใส่ใจชั้นโอโซน ผู้พิทักษ์โลกจากรังสี UV

Written by Life Style

ปกป้องโอโซน

“ชั้นโอโซน เปรียบเหมือนเกราะบางๆ ที่ห่อหุ้มโลกไว้ ทำหน้าที่คอยปกป้องสิ่งมีชีวิตทั้งหมดบนโลกใบนี้ จากอันตรายของรังสีอัลตราไวโอเลตที่มาจากดวงอาทิตย์”

วันที่ 16 กันยายน ของทุกปี ถือเป็นวันโอโซนโลก หรือ International Day for the Preservation of the Ozone Layer วันนี้ถูกตั้งขึ้นสืบเนื่องจากพิธีสารมอนทรีออลว่าด้วยการทำลายชั้นบรรยากาศโอโซน ในปี ค.ศ.1987 ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อควบคุม และลดการใช้สาร CFCs ที่ทำลายชั้นโอโซนและส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตบนโลก เราควรหันมาให้ความสำคัญและใส่ใจเรื่องนี้ ก่อนที่จะสายเกินไป โดยเริ่มที่การทำความรู้จักกับ “โอโซน” ก๊าซที่คอยปกป้องชีวิตของพวกเรากันก่อนดีกว่าค่ะ

โอโซน คืออะไร

โอโซน (Ozone) คือ ก๊าซชนิดหนึ่งที่พบได้บริเวณชั้นบรรยากาศของโลก 1 โมเลกุลของโอโซนประกอบด้วย ออกซิเจนถึง 3 อะตอม ในห้องทดลองเราสามารถมองเห็นก๊าซโอโซนเป็นสีน้ำเงินจางๆ และมีกลิ่นค่อนข้างฉุน ปริมาณของโอโซนในชั้นบรรยากาศโลกค่อนข้างเบาบาง เราจะพบว่าโอโซนมีปริมาณน้อยกว่า 1 ในล้านของโมเลกุลทั้งหมดเมื่อเทียบกับโมเลกุลของก๊าซต่างๆ หรือพูดให้เห็นภาพกว่านั้นก็คือ หากลองนำโมเลกุลของโอโซนทั่วโลกมาบีบอัด จะได้ขนาดเท่าเหรียญ 1 ดอลลาร์เท่านั้นเองค่ะ

ชั้นโอโซน

ชั้นโอโซน อยู่ส่วนไหนของโลก

ชั้นโอโซน (Ozone layer) เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือขึ้นไปจากพื้นโลกประมาณ 20-50 กิโลเมตร บริเวณบรรยากาศชั้นสตราโตสเฟียร์ อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่าชั้นโอโซนเปรียบเหมือนเกราะบางๆ ที่ห่อหุ้มและปกป้องสิ่งมีชีวิตบนโลก โดยโอโซนจะคอยดูซับรังสีอัลตราไวโอเลตหรือรังสี UV ที่มาจากดวงอาทิตย์โดยเฉพาะอย่างยิ่ง รังสี UV-B เพื่อให้รังสีอันตรายเหล่านี้ผ่านมายังโลกในปริมาณที่ไม่เป็นอันตราย ซึ่งรังสี UV เมื่อตกกระทบกับสิ่งมีชีวิตโดยตรงเป็นเวลานาน จะก่อให้เกิดอันตรายกับสิ่งมีชีวิตทั้งจุลินทรีย์ พืช สัตว์ และมนุษย์ ทั้งทางตรงและทางอ้อม

ช่องโหว่ชั้นโอโซน หายนะที่เกิดจากมือมนุษย์

เมื่อประมาณปี ค.ศ.1980 นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบช่องโหว่ของชั้นโอโซนบริเวณเหนือทวีปแอนตาร์กติกา ซึ่งหลังจากการประกาศเรื่องนี้ออกไป ทำให้ทุกคนตื่นตัวในเรื่องการทำลายชั้นโอโซนและสิ่งแวดล้อมมากขึ้น และที่น่าตกใจคือสาเหตุของการเกิดช่องโหว่ชั้นโอโซน เกิดจากสารเคมีที่มนุษย์สร้างขึ้น และนำมาเป็นส่วนประกอบในการทำสินค้าบางชนิด ซึ่งกระบวนการผลิตสินค้าเหล่านี้อาศัยสารที่สังเคราะหฺขึ้น อย่างสารคลอโรฟลูโอคาร์บอน (Chlorofluorocarbon) หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า สาร CFC  นอกจากนี้ยังมีสารตัวอื่นๆ ที่เป็นสารทำหลายชั้นโอโซน เรียกโดยรวมคือ ODSs (Ozone Depleting Substances) นอกจาก CFCs ก็ยังมี Hydrochlorofluorocarbons (HCFCs), Carbon tetrachloride และ Methyl chloroform

ชั้นโอโซนบางลงและเป็นช่องโหว่ ส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตในวงกว้าง

  • ผลกระทบต่อมนุษย์

ช่องโหว่ของโอโซนในชั้นบรรยากาศ ทำให้รังสี UV-B จากดวงอาทิตย์กระทบเข้ากับมนุษย์ในปริมาณที่เข้มข้นขึ้น ก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขภาพเป็นวงกว้างทั่วโลก โดยหากเราได้รับรังสี UV-B มากเกินไป สามารถก่อให้เกิดโรคมะเร็งผิวหนังได้ รวมถึงรังสี UV จากแสงแดด ยังเป็นสาเหตุของปัญหาโรคต้อกระจก และอาจอันตรายถึงขั้นตาบอด ยังไม่หมดเท่านี้ อันตรายจากรังสี UV ยังส่งผลก่อให้เกิดโรคต่างๆ เกี่ยวกับภูมิคุ้มกันอีกด้วย

  • ผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตในท้องทะเล

นอกจากโอโซนที่น้อยลงจะส่งผลต่อมนุษย์แล้ว ยังส่งผลต่อสัตว์และสิ่งมีชีวิตในท้องทะเล อย่างเช่นตะไคร้น้ำ กุ้งตัวเล็กๆ ไข่ปลา ซึ่งสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ถือเป็นพื้นฐานของห่วงโซอาหารในทะเลเลยทีเดียว เมื่อห่วงโซ่อาหารขั้นพื้นฐานเหล่านี้ถูกทำลายลดลง ทำให้อาหารทะเลต่างๆ ลดลงตาม ก่อเกิดเป็นปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรอาหารตามมา

ผลกระทบชั้นโอโซนลดลง

  • ผลกระทบต่อพืชพันธุ์บนโลก

แน่นอนว่าปริมาณรังสี UV ที่ลงมายังโลกมากขึ้นเนื่องจากชั้นโอโซนน้อยลง ส่งผลต่อพืชพันธุ์บนพื้นดินอย่างเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบต่อกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืช และทำให้ลักษณะทางกายภาพของพืชเปลี่ยนแปลงไป รวมถึงผลกระทบในขั้น DNA และเกิดโรคพืชมากมาย ทำให้ผลิตอาหารได้น้อยลง ทั้งหมดนี้นำไปสู้วิกฤตเกี่ยวกับอาหารทั่วโลกเลยทีเดียว

  • ผลกระทบต่อวัฏจักรคาร์บอน สารอาหาร และองค์ประกอบอื่นๆ ในชั้นบรรยากาศ

ผลกระทบจากการลดลงขอโอโซนในมุมนี้ หลายคนอาจจะมองเป็นเรื่องไกลตัว แต่เนื่องจากรังสี UV ตกกระทบผิวโลกมากขึ้น ทำให้เกิดการเร่งปฏิกิริยาการย่อยสลายบนพื้นดินจนเกิดเป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซต์มากเกินไป และทำลายวัฏจักรก๊าซคาร์บอนไดออกไซต์ ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของก๊าซเรือนกระจก ส่งผลให้เกิดภาวะโลกร้อนที่เราบ่นกันอยู่ทุกวันนี้ และเกิดเป็นมลพิษในชั้นบรรยากาศ นอกจากนี้วัตถุต่างๆ ที่รังสี UV ตกกระทบเป็นประจำ อย่างของใช้ที่เราตั้งไว้กลางแจ้งเสื่อมสภาพเร็วกว่าปกติอีกด้วย

สารทำลายชั้นโอโซน หรือ ODSs นำไปใช้ในสินค้าประเภทใด

เมื่อเรารู้แล้วว่าสารที่ทำลายชั้นโอโซน คือ ODSs ที่ประกอบไปด้วยกลุ่มสาร CFCs เป็นต้น เราควรรู้ว่าสารเหล่านี้ถูกนำไปใช้ในสินค้าประเภทใด เพื่อจะได้หลีกเลี่ยงการใช้งานสินค้าที่มีส่วนประกอบของสารเหล่านี้กันนะคะ

  • สินค้าทำความเย็น

ใช้เป็นสารทำความเย็น สาร ODSs อย่างเช่นสาร CFC-11 CFC-12 หรือ HCFC-22 ถูกนำไปใช้เป็นสารทำความเย็นในเครื่องปรับอากาศ ตู้เย็นตามบ้าน และตู้แช่เย็นที่ใช้กันตามร้านค้าปลีกทั่วๆ ไป

ผลิตภัณฑ์ทำลายชั้นโอโซน

  • สินค้ากลุ่มในรูปแบบกระป๋องสเปรย์

ใช้เป็นสารที่ทำหน้าที่ดันของเหลวออกมาจากกระป๋องสเปรย์ เช่น สเปรย์แต่งผม สเปรย์ดับกลิ่นกาย หรือสเปรย์ปรับอากาศที่ใช้ตามบ้านเรือน ซึ่งสาร ODSs ที่ใช้สำหรับสเปรย์คือพวก CFC-11 และ CFC-12

  • สินค้าที่มาจากโฟม

นอกจากนี้ CFC-11 และ CFC-12 ยังใช้ในกระบวนการเป่าโฟมในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่นโฟมที่ใช้ตกแต่งบ้าน ฉนวนกันไฟ หรือบรรจุภัณฑ์ที่ทำจากโฟมทั้งหลาย รวมถึงพลาสติกที่ต้องนำมาขึ้นรูปต่างๆ ก็ใช้สาร CFCs ในการผลิต เช่น รางไข่ แก้วน้ำพลาสติก เป็นต้น และริจิดโฟม (Rigid Foam) เป็นโฟมที่มีความแข็ง นิยมนำมาเป็นฉนวนกันความร้อน และกันเสียง

  • สารละลายทำความสะอาด

สาร CFC-113 ถูกใช้เป็นตัวทำละลายในการทำความสะอาดแผงวงจรอิเลคทรอนิกส์ และใช้เป็นส่วนประกอบเครื่องคอมพิวเตอร์

  • ถังดับเพลิง

สารชนิดอื่นๆ ที่เป็น ODS ทั้ง Halons, BCF และ BTM เป็นตัวทำละลายที่ใช้กันในถังดับเพลิง

  • กลุ่มสินค้าทางการเกษตร

Methyl Bromide หรือ เมทิล โบรไมด์ เป็นสารอีกตัวที่ทำลายชั้นโอโซน นิยมใช้รมควันผลผลิตทางการเกษตรเพื่อไร่แมลงก่อนการส่งผลผลิตนั้นออกนอกประเทศ หรือใช้รมควันหน้าดินก่อนการเพาะปลูก นอกจากนี้ยังมีอยู่ในปุ๋ยเคมีอีกด้วย

เห็นไหมคะว่าจริงๆ แล้ว ในชีวิตประจำวันของเราพบเจอและใช้สินค้าที่มีส่วนประกอบของ ODSs หลากหลายชิ้น โมเลกุลของโอโซนที่ถูกทำลายไป เราอาจจะเป็นหนึ่งในผู้มีส่วนทำลาย ในเมื่อเรารู้ถึงผลกระทบที่เกิดกับชั้นโอโซนของโลกเราแล้ว ลองเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพื่อเป็นการช่วยโลกเราได้นะคะ

เปลี่ยนพฤติกรรม ลดการทำลายชั้นโอโซน

  • สิ่งแรกที่เราสามารถทำได้ง่ายๆ คือการลดการใช้ขวดสเปรย์ทุกชนิดที่มีสารประกอบของ CFCs ไม่ว่าจะเป็นสเปรย์กำจัดกลิ่นกาย สเปรย์ปรับอากาศ สเปรย์ครีมโกนหนวด หรือเลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีคำว่า Ozone-friendly, Non-CFC หรือ CFC Free
  • ตู้เย็นหรือเครื่องปรับอากาศแทบทั้งหมดในปัจจุบันเป็นแบบ Non-CFCs อยู่แล้วนะคะ เนื่องจากเป็นประกาศกำหนดจากกระทรวงพาณิชย์ แต่อาจจะมีบางคนที่ยังใช้ตู้เย็นที่ผลิตในยุคก่อนๆ ซึ่งมีสาร CFCs เป็นส่วนประกอบ ควรเลิกใช้งานและเปลี่ยนมาใช้ตู้เย็นรุ่นใหม่ๆ แทน
  • ตรวจเช็คระบบทำความเย็นของรถยนต์อย่างสม่ำเสมอ หากมีรอยรั่วยิ่งจำเป็นต้องแก้ไขโดยทันที เพื่อป้องกันไม่ให้สาร ODSs ต่างๆ ลอยขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ

วิธีรักษาชั้นโอโซน

    • เลิกใช้โฟม! บรรจุภัณฑ์จากโฟม และวัสดุอื่นๆ ที่ใช้โฟมเป็นส่วนประกอบ เนื่องจากโฟมมีส่วนประกอบของสารที่ทำลายชั้นโอโซน ถึงแม้ว่าปัจจุบันจะมีการควบคุมมากขึ้น แต่โฟมก็ยังเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตอย่างปฏิเสธไม่ได้ ลองหันมาใช้เป็นบรรจุภัณฑ์ทดแทนที่ผลิตจากเยื่อพืช ชานอ้อย ซึ่งเป็นมิตรต่อโลก
    • หันมาเลือกบริโภคสินค้าออร์แกนิค ไม่ว่าเราจะอยู่ในสถานะบริโภคหรือผู้ประกอบการอาหาร สามารถช่วยลดการทำลายชั้นโอโซนได้ ด้วยการหันมาทานอาหาร พืช ผัก หรือสินค้าต่างๆ ที่เป็นสินค้าออร์แกนิค เนื่องจากกระบวนการผลิตสินค้าออร์แกนิค ไม่มีการใช้สารเคมีและปุ๋ยเคมีใดๆ ในขั้นตอนการเพาะปลูก ดีต่อสุขภาพและป้องกันโอโซนได้
  • บริโภคสินค้าท้องถิ่นแทนสินค้านำเข้า เนื่องจากกระบวนการขนส่งสินค้าถือเป็นอีกหนึ่งขั้นตอนที่ทำให้เกิดมลพิษจากยานพาหนะที่ขนส่ง รวมถึงการใช้สารเคมีรมควันผลิตภัณฑ์เพื่อกำจัดแมลงก่อนการส่งออกมาถึงเรา ยิ่งเราบริโภคสินค้าเหล่านี้มากเท่าไหร่ ยิ่งเพิ่มการใช้สารเคมี และยิ่งเป็นการลดโอโซนของโลก
  • ลดการใช้ยานพาหนะส่วนตัว เนื่องจากรถยนต์จะปล่อยก๊าซที่ก่อให้เกิดมลพิษในชั้นบรรยากาศ ดังนั้นลองเปลี่ยนมาใช่ขนส่งสาธารณะให้มากขึ้น เหลือเปลี่ยนเป็นการปั่นจักรยาน หรือยานพาหนะทางเลือกอื่นๆ ก็ช่วยได้เช่นกัน

หากทุกคนอ่านมาถึงตรงนี้แล้ว อย่างน้อยๆ บทความนี้คงช่วยให้ตระหนักถึงประโยชน์ของชั้นโอโซน และเหตุผลที่ทำไมเราต้องอนุรักษ์ชั้นโอโซนเอาไว้ การลดลงของโอโซนไม่เพียงแต่ทำให้เราได้รับผลกระทบจากรังสีอันตรายต่างๆ จากแสงอาทิตย์ แต่ยังกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยรวมของโลก เป็นห่วงโซ่ต่อกันไปเรื่อยๆ นอกจากการปรับที่ตัวเองแล้ว ลองนำเรื่องราวเหล่านี้แชร์ให้กับคนรอบตัวของเราได้เข้าใจ ก็เป็นอีกวิธีที่จะปกป้องชั้นโอโซนได้มากขึ้นนะคะ

ขอบคุณข้อมูล: ozoneheroes.org/ greendiary.comepd.gov.hk

Last modified: September 7, 2018

Promotion
กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 450มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B004

กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 450มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B004

฿ 145
฿ 123
ประหยัด 22 บาท
Promotion
กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 600มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B001

กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 600มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B001

฿ 157
฿ 126
ประหยัด 31 บาท
Promotion
กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 1,000มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B029

กล่องเยื่อธรรมชาติขาว 1,000มล. (แพ็ค50ใบ) FEST B029

฿ 323
฿ 275
ประหยัด 48 บาท
กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติขาว600มล.(แพ็ค25ใบ) FEST HM001

กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติขาว600มล.(แพ็ค25ใบ) FEST HM001

฿ 115
Promotion
กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติ2ช่อง600มล.(25ใบ) FEST HM002

กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติ2ช่อง600มล.(25ใบ) FEST HM002

฿ 122
฿ 98
ประหยัด 24 บาท
Promotion
กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติ 3ช่อง 1000มล.(25ใบ) FEST HM003

กล่องไฮบริดเยื่อธรรมชาติ 3ช่อง 1000มล.(25ใบ) FEST HM003

฿ 168
฿ 143
ประหยัด 25 บาท
Promotion
ชามเยื่อธรรมชาติขาว 875มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L002

ชามเยื่อธรรมชาติขาว 875มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L002

฿ 134
฿ 107
ประหยัด 27 บาท
Promotion
ชามเยื่อธรรมชาติขาว 500มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L001

ชามเยื่อธรรมชาติขาว 500มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L001

฿ 123
฿ 98
ประหยัด 25 บาท
Promotion
ชามเยื่อธรรมชาติขาว 350มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L026

ชามเยื่อธรรมชาติขาว 350มล. (แพ็ค50ใบ) FEST L026

฿ 100
฿ 80
ประหยัด 20 บาท
Promotion
กล่องเยื่อธรรมชาติขาว2ช่อง950มล.(แพ็ค50ใบ) FEST B002

กล่องเยื่อธรรมชาติขาว2ช่อง950มล.(แพ็ค50ใบ) FEST B002

฿ 346
฿ 294
ประหยัด 52 บาท
Promotion
กล่องเยื่อธรรมชาติจตุรัสขาว1000มล(แพ็ค50ใบ) FEST B026

กล่องเยื่อธรรมชาติจตุรัสขาว1000มล(แพ็ค50ใบ) FEST B026

฿ 338
฿ 270
ประหยัด 68 บาท
Promotion
ชามชานอ้อย 600 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC L004

ชามชานอ้อย 600 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC L004

฿ 195
฿ 166
ประหยัด 29 บาท
Promotion
ชามชานอ้อย 850 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC L038

ชามชานอ้อย 850 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC L038

฿ 200
฿ 170
ประหยัด 30 บาท
Promotion
จามชานอ้อย 6 นิ้ว (แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC P001

จามชานอ้อย 6 นิ้ว (แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC P001

฿ 120
฿ 102
ประหยัด 18 บาท
Promotion
จามชานอ้อย 10 นิ้ว (แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC P005

จามชานอ้อย 10 นิ้ว (แพ็ค50ชิ้น) GRACZ CLASSIC P005

฿ 255
฿ 217
ประหยัด 38 บาท
Promotion
กล่องเยื่อพืช 600 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE B001

กล่องเยื่อพืช 600 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE B001

฿ 150
฿ 128
ประหยัด 22 บาท
Promotion
กล่องเยื่อพืช 450 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE B004

กล่องเยื่อพืช 450 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE B004

฿ 135
฿ 115
ประหยัด 20 บาท
Promotion
ชามเยื่อพืช 500 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE L001

ชามเยื่อพืช 500 มล.(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE L001

฿ 115
฿ 98
ประหยัด 17 บาท
Promotion
จานเยื่อพืช 8 นิ้ว(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE P008

จานเยื่อพืช 8 นิ้ว(แพ็ค50ชิ้น) GRACZ SIMPLE P008

฿ 115
฿ 100
ประหยัด 15 บาท
สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า MI ELECTRIC/BK

สกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า MI ELECTRIC/BK

฿ 17,900